Πώς αλλάζει η εταιρική διακυβέρνηση στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης;

Για το πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) και ο ψηφιακός μετασχηματισμός αλλάζουν τον ρόλο των Διοικητικών Συμβουλίων (Δ.Σ.) και την εταιρική διακυβέρνηση μίλησα στη συνεδρία «Τεχνητή Νοημοσύνη – Κυβερνοασφάλεια – Ψηφιακός Μετασχηματισμός: είναι τα διοικητικά συμβούλια έτοιμα για το αύριο;» του 12ου Corporate Governance Conference του Ελληνοαμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου.

Περιέγραψα πώς η υιοθέτηση της ΤΝ δεν είναι πλέον μόνο τεχνολογικό ή επιχειρησιακό ζήτημα, αλλά θεμελιώδης παράγοντας εταιρικής διακυβέρνησης που επηρεάζει άμεσα την εμπιστοσύνη εργαζομένων, πελατών και μετόχων.

Κλείνοντας το «κενό δεξιοτήτων» με τον άνθρωπο στο επίκεντρο

Απαντώντας στο πώς οι οργανισμοί αντιμετωπίζουν το «κενό δεξιοτήτων» που δημιουργεί η ΤΝ και ο ψηφιακός μετασχηματισμός, επιχείρησα να αναδείξω τη στρατηγική στροφή τους σε δύο κατευθύνσεις: α) την οργανωμένη αναβάθμιση δεξιοτήτων των εργαζομένων στον ίδιο τους τον ρόλο (upskilling) και β) την επανεκπαίδευση, ώστε οι εργαζόμενοι να αποκτήσουν ένα νέο σύνολο δεξιοτήτων για διαφορετικό ρόλο μέσα στον οργανισμό (reskilling).

Όπως εξήγησα, οι πρωτοπόροι οργανισμοί:

• αξιοποιούν εξατομικευμένα πλάνα μάθησης, όπου η ΤΝ χαρτογραφεί τα κενά δεξιοτήτων κάθε εργαζομένου/ης και προτείνει συγκεκριμένο πλάνο μαθημάτων και έργων με τα οποία είναι σημαντικό να ασχοληθεί,
• επενδύουν σε σύντομες, πρακτικές πιστοποιήσεις και νέες μορφές αναγνώρισης δεξιοτήτων που οδηγούν τους εργαζόμενους σε νέους ρόλους,
• συνδιαμορφώνουν προγράμματα σπουδών με πανεπιστήμια, προσαρμοσμένα στις πραγματικές ανάγκες τους.

Παράλληλα, υπογράμμισα ότι οι οργανισμοί μετακινούνται από την αποκλειστική έμφαση στα τυπικά πτυχία σε προσλήψεις με κριτήριο τις πραγματικές δεξιότητες, αξιολογώντας υποψηφίους μέσα από δοκιμασίες, πρακτικές ασκήσεις και συγκεκριμένα παραδείγματα δουλειάς στην πράξη.

Τόνισα ότι, στο νέο περιβάλλον, οι ρόλοι επανασχεδιάζονται στη λογική “άνθρωποι μαζί με τεχνητή νοημοσύνη”, με δημιουργία νέων θέσεων, όπως ειδικοί λειτουργίας συστημάτων ΤΝ, θεματοφύλακες δεδομένων, υπεύθυνοι ψηφιακών προϊόντων και ψηφιακών διαδικασιών.

Πώς αποφεύγονται οι εσωτερικές αντιστάσεις και οι νέες ανισότητες ;

Στάθηκα ιδιαίτερα στον ανθρώπινο παράγοντα ως κύρια αιτία αποτυχίας ψηφιακών μετασχηματισμών, αναφέροντας ότι οι αντιστάσεις και οι ανισότητες προκύπτουν όταν η τεχνολογία επιβάλλεται μονομερώς από τη διοίκηση, χωρίς διαφάνεια, συμμετοχή και δίκαιους κανόνες.

Για να μην υπονομευθεί η ίδια η στρατηγική ψηφιακού μετασχηματισμού και υιοθέτησης της ΤΝ, ανέδειξα τέσσερις κρίσιμες προϋποθέσεις:

• έγκαιρη, ειλικρινής ενημέρωση προς τους εργαζομένους για το ποιες αλλαγές σχεδιάζει η διοίκηση, πώς αυτές επηρεάζουν τον ρόλο και την καθημερινότητά τους και ποιες συγκεκριμένες ευκαιρίες αναβάθμισης και επανεκπαίδευσης θα έχουν στη διάθεσή τους,
• σχεδιασμό των αλλαγών με ουσιαστική συμμετοχή ανθρώπων της «πρώτης γραμμής» της εταιρείας, καθώς και εργαζομένων-«πρεσβευτών» της τεχνολογίας από κάθε τμήμα,
• συνειδητή αντιμετώπιση του ψηφιακού χάσματος που υπάρχει μεταξύ των εργαζομένων, με πολλαπλά, εξατομικευμένα πλάνα μάθησης και πρόσθετη στήριξη σε όσους/ες ξεκινούν από πιο αδύναμη ψηφιακή αφετηρία,
• ξεκάθαρα όρια στη χρήση της ΤΝ και των αναλύσεων δεδομένων, με σεβασμό στα δικαιώματα των εργαζομένων.

Όπως έχω διαπιστώσει στην πράξη, «τα πρώτα παραδείγματα εφαρμογής πρέπει να δίνουν γρήγορα, ξεκάθαρα οφέλη στην καθημερινή δουλειά των ανθρώπων, ώστε να μειώνονται οι αντιστάσεις για την υιοθέτηση της τεχνολογίας».

Πλαίσιο υπεύθυνης τεχνητής νοημοσύνης ως προϋπόθεση εμπιστοσύνης

Αναφερόμενος στην εμπιστοσύνη, υπογράμμισα ότι το πιο ουσιαστικό βήμα για κάθε οργανισμό είναι η θέσπιση και εφαρμογή ενός σαφούς, δεσμευτικού πλαισίου υπεύθυνης χρήσης της ΤΝ, με πλήρη διαφάνεια.

Τόνισα ότι το πλαίσιο αυτό πρέπει να:

• περιγράφει συγκεκριμένα σε ποιες χρήσεις της ΤΝ μπορεί να προχωρά ο οργανισμός και ποιες χρήσεις απαγορεύονται,
• διασφαλίζει πώς προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα πελατών και εργαζομένων σε κάθε στάδιο (συλλογή, αποθήκευση, ανάλυση, διαγραφή),
• καθορίζει ποιος έχει την ευθύνη ελέγχου των συστημάτων ΤΝ και διαχείρισης ενός περιστατικού όταν υπάρξει πρόβλημα,
• ενημερώνει ρητά τους πελάτες όταν συμμετέχει σύστημα ΤΝ σε μια υπηρεσία,
• εξηγεί με απλά λόγια τι ακριβώς κάνει το σύστημα (π.χ. τι δεδομένα χρησιμοποιεί, για ποιο σκοπό),
• παρέχει σε πελάτες και εργαζομένους το δικαίωμα να αμφισβητήσουν μια απόφαση που έχει ληφθεί με τη βοήθεια της ΤΝ και να ζητήσουν να επανεξεταστεί από άνθρωπο, ο οποίος και θα έχει την πλήρη ευθύνη της τελικής κρίσης.

Τι χρειάζεται σήμερα ένα Διοικητικό Συμβούλιο για να κυβερνά την τεχνολογία;

Στο τελευταίο μέρος της τοποθέτησής μου, επικεντρώθηκα στο είδος της πληροφόρησης που χρειάζεται ένα σύγχρονο Διοικητικό Συμβούλιο (Δ.Σ.) για να αξιολογεί ουσιαστικά τεχνολογικούς κινδύνους, επενδύσεις και προτεραιότητες.

Επισήμανα ότι ένα Δ.Σ. δεν χρειάζεται περίπλοκες τεχνικές αναλύσεις, αλλά καθαρή και συνοπτική πληροφόρηση που να το βοηθά να πάρει αποφάσεις και αναφέρθηκα κυρίως στα εξής:

• Πρώτον, ότι κάθε ψηφιακό έργο ή πρωτοβουλία ΤΝ πρέπει να παρουσιάζεται με τρόπο που να δείχνει ξεκάθαρα πώς επηρεάζει τα έσοδα, το λειτουργικό κόστος και τον συνολικό κίνδυνο της επιχείρησης. Τα μέλη του Δ.Σ. χρειάζονται λίγα, καθαρά σενάρια επιλογών – για παράδειγμα, τι σημαίνει αν ο οργανισμός δεν προχωρήσει καθόλου, αν κινηθεί πιο προσεκτικά ή αν επενδύσει πιο δυναμικά
• Δεύτερον, ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει μια οργανωμένη και κατανοητή εικόνα για τον τεχνολογικό κίνδυνο και την ανθεκτικότητα του οργανισμού: ποιους σημαντικούς κινδύνους μπορεί να αντιμετωπίσει ο ίδιος ο οργανισμός (π.χ. κυβερνοεπιθέσεις, αστοχίες συστημάτων, κακή χρήση δεδομένων), πόσο πιθανό είναι να εμφανιστούν, ποια μέτρα προστασίας λειτουργούν ήδη, ποια κενά παραμένουν, ποια δυσμενή σενάρια πρέπει να ληφθούν υπόψη και σε ποιο βαθμό ο οργανισμός είναι προετοιμασμένος να ανταποκριθεί σε αυτά.

Υπογράμμισα, τέλος, ότι τα Δ.Σ. οφείλουν να κρίνουν όχι μόνο την ίδια την τεχνολογία, αλλά και το κατά πόσο ο οργανισμός έχει τις ικανότητες, τις δομές και τις δεξιότητες για να την αξιοποιήσει αποτελεσματικά και με ασφάλεια.