Στο Defence Tech Summit 2026, που πραγματοποιήθηκε στο Πολεμικό Μουσείο της Αθήνας, ανέλυσα τις προϋποθέσεις για την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στην άμυνα. Εξήγησα ποια θα επέλεγα ως πρώτη εφαρμογή ΤΝ για έναν αμυντικό οργανισμό, πώς μπορεί η ταχύτερη λήψη αποφάσεων να συνδυαστεί με τις απαιτήσεις ασφάλειας, λογοδοσίας και ουσιαστικής ανθρώπινης εποπτείας και ποιο θεωρώ το σημαντικότερο εμπόδιο που πρέπει να άρει η Ελλάδα, ώστε η ΤΝ να ενταχθεί στην καθημερινή επιχειρησιακή λειτουργία.
Ως πρώτη εφαρμογή, θα επέλεγα την έγκαιρη προειδοποίηση και την υποστήριξη αποφάσεων στην αεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα. Για την υλοποίησή της απαιτείται η σύντηξη δεδομένων από αισθητήρες, ραντάρ και συστήματα επιτήρησης. Οι πληροφορίες πρέπει να συλλέγονται, να συσχετίζονται και να ενοποιούνται, ώστε να διαμορφώνεται μια συνεκτική και αξιόπιστη επιχειρησιακή εικόνα για τη διοίκηση. Η ΤΝ μπορεί να υποστηρίξει αυτή τη διαδικασία, επεξεργαζόμενη ταχύτατα μεγάλο όγκο δεδομένων και εντοπίζοντας συσχετίσεις μεταξύ επιμέρους ενδείξεων. Με αυτόν τον τρόπο, βοηθά στην έγκαιρη ανίχνευση ανωμαλιών, αναγνωρίζοντας μοτίβα, κινήσεις ή συνδυασμούς ενδείξεων που αποκλίνουν από τη φυσιολογική ή αναμενόμενη δραστηριότητα. Παράλληλα, υποστηρίζει την ιεράρχηση πιθανών απειλών, βοηθώντας το προσωπικό να διακρίνει ταχύτερα ποια ίχνη ή συμβάντα απαιτούν άμεση προσοχή, ποια μπορούν να εξεταστούν αργότερα και ποια ενδέχεται να αποτελούν ψευδείς συναγερμούς. Έτσι, περιορίζεται η επιβάρυνση από άσχετα, επαναλαμβανόμενα ή χαμηλής αξιοπιστίας δεδομένα, ειδοποιήσεις και ενδείξεις, επιτρέποντας στο προσωπικό να εστιάζει στα κρίσιμα συμβάντα.
Στο ζήτημα της ταχύτητας και της λογοδοσίας, υπογράμμισα ότι δεν πρόκειται για αντικρουόμενες απαιτήσεις. Η ΤΝ μπορεί να μειώνει τον χρόνο που απαιτείται για την κατανόηση μιας κατάστασης, όχι όμως να υποκαθιστά την ανθρώπινη κρίση. Για να είναι ουσιαστική η ανθρώπινη εποπτεία, ο χειριστής πρέπει να γνωρίζει τα δεδομένα και τις παραδοχές στα οποία βασίζεται κάθε σύσταση της ΤΝ. Πρέπει επίσης να έχει πραγματική αρμοδιότητα να εγκρίνει, να απορρίπτει ή να τροποποιεί την προτεινόμενη ενέργεια ή να αναστέλλει την εκτέλεσή της, καθώς και τη δυνατότητα να παρεμβαίνει εγκαίρως, πριν προκύψει ένα μη αναστρέψιμο αποτέλεσμα.
Τόνισα, ακόμη, ότι ο βαθμός ανθρώπινης εποπτείας πρέπει να προσαρμόζεται στον κίνδυνο κάθε εφαρμογής. Μπορεί να επιτρέπεται μεγαλύτερη αυτονομία σε λειτουργίες χαμηλού κινδύνου, όπως η διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας, ενώ απαιτείται αυστηρότερος ανθρώπινος έλεγχος όταν οι αποφάσεις αφορούν ανθρώπινες ζωές, χρήση ισχύος ή στρατηγική κλιμάκωση. Για τις αποφάσεις αυτές υψηλού κινδύνου, η ΤΝ έχει υποστηρικτικό ρόλο, ενώ η τελική απόφαση και η ευθύνη ανήκουν σε σαφώς προσδιορισμένο και εξουσιοδοτημένο άνθρωπο. Όπως ανέφερα χαρακτηριστικά, «αυτοματοποιούμε την επεξεργασία, όχι τη λογοδοσία».
Ως σημαντικότερο εμπόδιο για την ένταξη της ΤΝ στην καθημερινή επιχειρησιακή λειτουργία στην Ελλάδα, ανέδειξα τον κατακερματισμό των δεδομένων. Η χώρα διαθέτει ικανά στελέχη και πρόσβαση σε σύγχρονες τεχνολογίες ΤΝ. Το πρόβλημα είναι ότι κρίσιμα δεδομένα βρίσκονται διασκορπισμένα σε διαφορετικά συστήματα, Κλάδους και οργανισμούς, με ασύμβατες μορφές, διαφορετικές διαβαθμίσεις και περιορισμένες δυνατότητες ανταλλαγής. Όσο παραμένει αυτός ο κατακερματισμός, ακόμη και το καλύτερο μοντέλο ΤΝ περιορίζεται σε μια επίδειξη δυνατοτήτων, αντί να αξιοποιείται ως καθημερινό επιχειρησιακό εργαλείο.
Γι’ αυτό θεωρώ απαραίτητη τη δημιουργία ενός ασφαλούς, διαλειτουργικού περιβάλλοντος, στο οποίο τα συστήματα θα μπορούν να ανταλλάσσουν και να συνδυάζουν δεδομένα βάσει κοινών προτύπων, με αυστηρά καθορισμένα δικαιώματα πρόσβασης και πλήρη ιχνηλασιμότητα. Χωρίς αξιόπιστα, ασφαλή και διαλειτουργικά δεδομένα δεν είναι δυνατή η επιχειρησιακή αξιοποίηση της ΤΝ. Η άρση αυτού του εμποδίου μπορεί να επιτρέψει στην Ελλάδα να περάσει από μεμονωμένα πιλοτικά έργα σε εφαρμογές καθημερινής χρήσης, οι οποίες θα λειτουργούν σε ευρεία κλίμακα και θα εμπνέουν εμπιστοσύνη.